วังสัฏฐฉันท์

    วังสัฏฐฉันท์  ครูแปลว่า "ฉันท์เป็นที่ตั้งแห่งคณะมีเสียงไม่สม่ำเสมอกันเหมือนดนตรีสุสิระคือปี่หรือขลุ่ย"  (วํส  ปี่, ขลุ่ย)

    ฉันท์นี้เป็นทวาทสักขรฉันท์  บาทหนึ่งมี ๑๒ อักษร (๑๒ คำ) มี ยติ ๕-๗ ใช้คณะลง ๔ คณะคือ ช, ต, ช, ร  ไม่มีครุลอย  อักษรสุดท้ายบาทของทุกบาท  จะแต่งเป็นลหุ ใช้เป็นปาทันตครุ ก็ได้เช่นกัน

     

    ข้อสังเกต

    ฉันท์นี้ต่างจากอินทรวงศ์ฉันท์เพียงอย่างเดียวคือ  อักษรหรือคำแรกของทุกบาท ในฉันท์นี้เป็น ลหุ เสียงสั้น ในอินทรวงศ์ฉันท์เป็น ครุ เสียงยาว เท่านั้น อีก ๑๑ อักษรต่อไป มีลักษณะเหมือนกันทุกประการ

     

    ในคัมภีร์วุตโตทัย แสดงสูตรของอินทรวงศ์ฉันท์ไว้ว่า

    วทนฺติ  วํสฏฺฐมิทํ  ช  ตา  ช  รา

     

    มีรูปแผนผังดังนี้

    ตัวอย่าง

    อิมสฺส  กาเล  ตติยสฺส  ราชิโน
    พหู  ว  ราชาธิปตี  วิเทสิกา
    พหู  สทูเต  วิชิตํ  อเปสยุ๊
    ทยฺเยหิ  กาตุํ  สห มิตฺตสนฺถวํ
    มมายิตํ  ปตฺถรตุญฺจ  สาสนํ
    อยํ  วโร  การณุปายโกวิโท
    อิเมธ  ปจฺจุคฺคมิ  สุฏฺฐุ  เมตฺติยา
    นิวาสนฏฺฐานมทานุรูปโต ฯ
    (ฉันท์เทอดพระเกียรติ ฯ ร.๓)

    วังสัฏฐฉันท์นี้ มีครุคู่เพียงคู่เดียว  (วํสฏฺฐ)  นอนนั้นจะมี  ลหุ ครุ ๆ สลับกันไปเป็นการยากที่จะหาศัพท์ให้พอเหมาะพอดีได้  ดังนั้น ในความเป็นจริงแล้ว  ฉันท์นี้จะแต่งยากกว่าทุกฉันท์ที่กำหนดให้ศึกษาในชั้นประโยค ป.ธ.๘  แต่หากแต่งให้ดีแล้ว จะมีความไพเราะและมีอรรถรสไม่น้อย  เช่นคาถาในคัมภีร์วิสุทธิมรรคว่า

    กิกีว  อณฺฑํ  จมรีว  วาลธึ
    ปิยํว  ปุตฺตํ  นยนํว  เอกกํ
    ตเถว  สีลํ  อนุรกฺขมานกา
    สุเปสลา  โหถ  สทา  สคารวา ฯ

     


    ที่มา "หลักการแต่งฉันท์ภาษามคธ" พระมหาโพธิวงศาจารย์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙)

    © 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper

    Search